Tiroid

Tiroid bezi nedir? Ne görevleri vardır? Hastalıkları nelerdir?

Tiroid bezi, boynun ön tarafında, gırtlağın hemen önünde yer alan bir iç salgı bezidir. Büyüklüğü 15-20 gr kadardır. Tiroid bezinin şekli kabaca bir kelebeğe benzemektedir. Sağ ve sol olmak üzere 2 lobu ve birde lobları bağlayan isthmus dediğimiz köprü bölümü vardır. Kelebeğin sağ kanadı gibi olan kısma sağ lop, sol kanada uyan kısma sol lop denilmektedir. Kıvamı çok yumuşaktır. O denli yumuşaktır ki normal muayene de kolay fark edilemez.

Tiroid bezi tiroid hormonu salgılamaktadır. Tiroid hormonu vücudumuzda, büyüme, gelişme, enerji oluşumu ve enerji kullanımı, vücut ısısının sağlanması ve devamlılığı, her türlü metabolizmamız için gereklidir.Vücudumuzdaki tüm hücreler tiroid hormonlarından etkilenmektedir. İnsanın, anne karnındayken gelişimi, doğduktan sonra büyümesi ve tüm metabolizma faaliyetleri tiroid hormonları tarafından kontrol edilmektedir. Tiroid hormonlarının vücudumuzda etkilemediği organ veya hücre yok gibidir. Kalp hızı, kan kolesterol düzeyi, vücut ağırlığı, kasların güçlü olması, adet düzeni, cilt ve tırnaklar, kemikler, seks organları, beyin ve psikolojik durum tiroid hormonlarından etkilenmektedir.

Tiroid bezi ayrıca;

  • Büyüme ve gelişmede önemlidir.
  • Enerji oluşumunda etkilidir. Tiroid hormon eksikliğinde hareketler yavaşlamış, kişinin enerjisi düşmüştür. Adeta yavaş çekim veya kış uykusunda gibidir.
  • Metabolizmanın yeterince aktif olmasında önemlidir. Tiroid hormon eksikliğinde vücudumuzda her türlü yapım ve yıkım faaliyetleri yavaşlar.
  • Çocukların büyümesi için tiroid hormonlarının yeteri kadar kanda olması gerekir. Tiroid hormonu az salgılanan çocuklarda büyümede gerilik, boy kısalığı veya cücelik oluşur.
  • Beyin gelişimi ve anne karnındaki bebeğin büyümesi tiroid hormonlarına bağlıdır.Anne karnındaki bebeğin beyin gelişimi anneden göbek kordonuyla gelen tiroid hormonlarına bağlıdır. Eğer annede tiroid yetmezliği varsa az hormon gelir ve bebeğin beyin gelişimi iyi olmaz ve zeka geriliği ortaya çıkar.
  • Tiroid hormonları iştah ve vücut ağırlığını kontrol eder.Tiroid hormonlarının az salgılanması veya fazla salgılanması iştah ve vücut ağırlığında değişiklikler yapmaktadır. Tiroid hormonlarının az olması gıda alma olayını azaltırken fazla olması iştahı artırarak aşırı yemek yenmesine neden olur. Kiloda görülen değişiklikler ise tiroid hormonlarının bazal metabolizma hızını etkilemesinden kaynaklanmaktadır. Hipotiroidi denilen tiroid bezinin az çalışması durumunda önceki kiloya göre %15-30 oranında kiloda artma, hipertiroidi denilen tiroid hormonlarının fazla salgılanması durumunda ise önceki kiloya göre % 15 oranında kilo kaybı söz konusudur. İlaçlarla tedavi yaptığımız hipertiroidili hastalarda yaklaşık 1-2 ay sonra hastaların kilo almaya başladığını görürüz

Tiroid hastalığından ne zaman şüphelenmek gerekir? 

  • ÇOK HALSİZİM, UYKUDAN YORGUN UYANIYORUM ?
  • DİYET YAPTIĞIM HALDE KİLO VEREMİYORUM ?
  • TUTAM TUTAM SAÇLARIM DÖKÜLÜYOR?
  • GÖZLERİM ÇOK SULANIYOR, SANKİ YUVASINDAN ÇIKACAK GİBİ ?
  • KALBİME BİŞEYLER OLUYOR SANKİ ?
  • VÜCUDUM SU TOPLADI, AĞIRLAŞTIM SANKİ ?
  • YUTKUNURKEN ZORLUK ÇEKİYORUM,SESİM KISILDI ?
  • ADETLERİM DÜZENSİZ ?
  • ELLERİM TİTRİYOR?
  • CİLDİM KABALAŞTI SANKİ ?
  • KASLARIM VE KEMİKLERİM AĞIRIYOR?
  • TUVALETE ZOR ÇIKIYORUM ? KARNIM ŞİŞ ?

Tiroid hastalığı riski yüksek gruplar:

  • Ailesinde troid hastalığı olanlarda :
    Ailesinde guatr, Hashimoto hastalığı, tiroid nodülü, tiroid kanseri ve Graves hastalığı gibi tiroid hastalıkları olan kişilerde tiroid hastalığı daha fazla görülür.
  • 50 yaş üzeri kadınlarda :
    Kadınlarda 50 yaş üzerinde tiroid bezi yetmezliği sıklığı artar. Erkeklerde ise 60 yaşından sonra troid bezi hastalığı artmaktadır.
  • Önceden tiroid hastalığı veya tiroid ameliyatı geçirenlerde :
    Daha önce herhangi bir troid hastalığı geçirmiş olanlarda bu hastalığın nüks etme olasılığı bulunabilir. Daha önce tiroid bezi yetmezliği veya fazla çalışması hastalığı veya tiroidid denilen tiroid bezi iltihabı geçirdiyseniz bu hastalıkların bazıları sizde nüks edebilir veya hormonlarınızda zaman içinde değişiklikler olabilir.
  • Guatrı olanlarda
    Troid bezinin büyümelerine guatr diyoruz. Guatrı olan kişilerde hormonlarda azalma veya artma olabilir. Boynunuzda bir şişlik varsa sizde guatr var demektir. Guatrı olan kişilerde tiroid hastalığı veya tiroid hormonlarında bozukluk olabilir.
  • Sigara içenlerde
  • Menopoz dönemindeki kadınlarda
  • Böbreküstü bezi yetmezliği, romatoit artrit, Lupus gibi hastalığı olanlarda
  • Şeker hastalarında
    Şeker hastalarında tiroid hormonlarında bozukluk sık görülür. Şeker hastalığınız varsa yılda bir defa tiroid tetkikleri (TSH hormonu ölçümü) yaptırınız.
  • Troid Bezi İltihabı (Tiroidit) geçirenlerde
    Daha önceden tiroid bezi iltihabı geçirenlerde (tiroidit) tiroid bezi hastalığı tekrar olabilir. Bu kişilerin bir kısmında tiroid bezi yetmezliği gelişebileceğinden kontrol etmek gerekir.
  • Doğum yapan kadınların bir kısmında tİroid yetmezliği olabilir
    Doğum yaptıktan sonraki ilk yıl içinde kadınların % 5-7’sinde tiroid bezi yetmezliği görülebilir. Halsizlik, bitkinlik, yorgunluk ve unutkanlık gibi şikayetler varsa TSH ölçümü yaptırınız.
  • Allerjik hastalığı olanlarda Ürtiker (kurdeşen) denen cilt hastalığı, kaşıntı ve allerjik riniti olanlarda tiroid hormonlarında bozukluk olabilir. Bu kişilerde tiroid tetkikleri yapılması faydalıdır.
  • Kansızlığı olanlarda
    Kansızlık tiroid bezi yetmezliğinde sık görülür. Hipotiroidi dediğimiz tiroid bezi yetmezliğinde (özellikle Hashimoto hastalığında) demir ve B12 vitamini eksikliğine bağlı kansızlık sık görülür.
  • Kan yağları (Kolesterol veya trigliserit) yüksek olan kişilerde
    Tiroid bezi yetmezliği ve şeker hastalığı kan yağlarında yükseklik yapan hastalıklardır. Kan yağları yüksek kişilerde kan şekeriyle birlikte tiroid hormonlarına bakmak gerekir.
  • Down ve Turner sendromu bulunan hastalarda
    Down ve Turner sendromu çocuklarda doğumla birlikte ortaya çıkan genetik hastalıklardır. Bu hastalığı olanlarda tiroid hormon bozukluğu sık görüldüğünden tiroid hormon tetkikleri yapmak faydalıdır.
  • Kafa veya beyin yaralanması geçiren veya beyin ameliyatı geçiren kişilerde
    Herhangi bir nedenle beyin travması veya hasarı geçiren kişilerde beyinde bulunan hipofiz bezinde hasar ve daha sonra tiroid yetmezliği gelişebilir. Hipofiz bezi ameliyatı geçirenler de tiroid tetkikleri yaptırmalıdırlar.
  • Bazı ilaçları kullananlarda
    Kalp atım bozukluklarının tedavisi için amiodaron (Cordarone tablet) ilacını kullanan hastalarda, psikiyatrik hastalıkların tedavisinde kullanılan lityum (Lithuril tablet) ilacını alanlarda ve hepatit tedavisi için interferon alfa ve beta gibi ilaçları kullanan hastalarda tiroid hormonlarında bozukluk sıklıkla olur. Bu ilaçları kullananlarda belirli aralıklarla tiroid hormon tetkiklerini yaptırmak faydalıdır.
  • Baş ve boyuna yönelik ışın tedavisi (radyoterapi) alanlarda
    Baş ve boyuna yönelik ışın tedavisi (radyoterapi) alankişilerde tiroid hormon bozukluğu sık görülür.
  • Çok düşük doğum ağırlıklı erken doğan (prematüre) bebeklerde
    Doğum ağırlığı çok az olan ve erken doğan bebeklerde tiroid hormon bozukluğu olabilir. Bu tür bebeklerin annelerinde de tiroid hormon incelemesi gerekebilir.

Tiroid bezinin az çalışması (Hipotiroidi ) nedir? Sebepleri nelerdir? Ne gibi şikayetler yapabilir? Nasıl tedavi edilir? 
Hipotirodi çok az tiroit hormonunuzun olması anlamına gelir. Hipotirodi en sık rastlanılan tiroit hastalığıdır. Kadınlarda daha sık görülür, yaşla birlikte görülme sıklığı artar ve ailesel geçişi vardır.

Belirtileri;
• Yorgunluk
• Cilt ve saçta kuruma
• Zihinsel yavaşlama
• Kabızlık
• Hareketsizlik
• Adet düzensizliği
• Üşüme hissi
• Şişlikler (ödem)

Bu belirtiler hipotiroidiye özgü değildir. Hipotiroidisi olan birçok kişide bu belirtilerin hepsi olmayabilir, şiddeti ise değişkendir. Basit bir kan testi hastalığın erken teşhisini sağlamaktadır.

Hipotiroidinin sebebi nedir?

  • Erişkinlerde hipotiroidinin en sık sebebi Hashimoto tiroitidir. Bu hastalıkta bağışıklık sistemi tiroit bezinin yapısını bozarak yeterli hormon üretmesini engeller.
  • Hipotiroidi ayrıca esas olarak başka tiroit hastalıklarının tedavisinde kullanılan yöntemler olan radyoaktif iyot tedavisi ve cerrahi sonucunda gelişebilir.
  • Hipotiroidi tiroit bezinin gelişmemesine bağlı olarak doğuştan itibarende görülebilir.

Hipotiroidi neden önemlidir?
Erişkinlerde, hipotirodiye bağlı mental ve fiziksel performansta azalma meydana gelir. Ayrıca kolestrol yüksekliğine neden olarak kalp hastalığına yol açabilir. Ciddi tedavisiz hipotiroidiye bağlı hayatı tehdit eden bir durum olan miksödem koması gelişebilir. Hipotiroidi tanısı özellikle gebelik döneminde bebeğin sağlığı açısından da önem taşır. Bebeklere doğumda yapılan rutin testlerde hipotiroidisi olanlar anlaşılabilir. Tedavi edilmezse, çocukta zihinsel yavaşlama-gerileme görülür veya çocuğun gelişimi normal olmaz.

Hipotiroidi tanısı nasıl konur?
Kan testleriyle tiroit-uyarıcı-hormon (TSH) ve tiroit hormonu (T4) düzeyleri ölçülebilir. Kanda TSH düzeyinin yüksek olması hipotiroidiyi göstermektedir. Hipotiroidinin erken evresinde veya hafif hipotiroidi durumunda T4 düzeyleri normalin altına inmeden önce TSH düzeyleri yükselecektir. Bu iki kan testinden TSH daha önemlidir. Doktorunuz tanıyı koyarken TSH’yı daha fazla dikkate alacaktır.
Hipotiroidinin nedeni Hashimoto tiroditi olduğu zaman kanda ayrıca tiroit bezinize saldıran otoantikorlar da ölçülebilir.
Hipotiroidi nasıl tedavi edilir?
Hipotiroidi tiroit hormon ilacı verilerek tedavi edilir. Kullanılan ilaç levotiroksindir. Bu madde tiroit bezinin doğal olarak ürettiği T4’ün sentetik olarak (laboratuvar koşullarında) üretilmiş halidir. Tüm tiroit hormon preperatları birbirinin aynı değildir. Mümkünse aynı firmanın ilacında sebat etmeniz önerilir. Tiroit hormon replasmanının genel olarak ömür boyu yapılması gerekir. Eğer herhangi bir sebeple ilacın değiştirilmesi gerekiyorsa, TSH için kan testi yapılması gerekmektedir.
TSH testi sonucuna göre ilaç dozunuz ayarlanacaktır. Tiroit hormon ilaçlarının ihtiyaçtan fazla alınması, zaman içinde kemik kaybına, kalp fonksiyonlarında bozulmaya ve kalp ritminde anormalliklere neden olabilir. Yetersiz dozlarda şikayetlerinizin düzelmesini sağlamayabilir. Hamilelik ve bazı başka zamanlarda sık aralıklar ile doz ayarlaması yapmak gerekir. Bunu doktorunuzla rutin kontrolleriniz sırasında görüşmeniz gerekmektedir.
Bu bilgiler doğrultusunda ne yapmalısınız?
Hipotiroidiniz varsa, tedavi olmalısınız. Tedavi olmazsanız, ciddi bir sağlık sorunu haline gelebilir. Hipotiroidi belirtilerinden bir veya birden fazlası sizde görülüyorsa veya ailenizde tiroit hastası olan varsa, doktorunuzla kan testi yapılması için konuşmalısınız. Test pozitif gelirse, birinci dereceden akrabalarınıza durumunuzu söylemelisiniz. Onlara da tiroit hastalığı için kan testi yapılması gerekmektedir. Hamilelik döneminde ve 60 yaşının üstünde tüm kadınlarda şikayetleri olsun olmasın tiroit fonksiyonlarının kontrol edilmesi önerilmektedir.

Hashimato hastalığı nedir?
Hashimoto tipi tiroid bezi iltihabı veya tıptaki adıyla ‘’Hashimoto tiroiditi’’ bağışıklık sisteminin bir bozukluğu sonucu ortaya çıkar. Nedeni tam olarak bilinmemektedir. 1912 yılında Japon bilim adamı Akira Hashimoto tarafından tanımlandığı için bu ad verilmiştir. Hashimoto tipi tiroid bezi iltihabı en fazla tiroid bezi yetmezliği (hipotiroidi) yapan hastalıktır. Diğer bir deyimle tiroid bezi yetmezliğinin en önemli nedeni Hashimoto tipi tiroid bezi iltihabıdır. Bu hastalık otoimmün hastalıklar dediğimiz hastalıklardan birisidir.
Hashimoto tiroiditi olan hastalarda kuvvetli bir genetik geçiş vardır ve bu hastaların birinci dereceden akrabalarında tiroid antikorları (anti-TPO ve anti-tiroglobulin) yüksek olarak bulunur ve hastalık ailenin diğer üyelerinde de sıklıkla ortaya çıkar. Bu nedenle Hashimoto tiroiditi varsa ailenin diğer üyelerinde de tiroid tetkikleri yapılmalıdır.

Sıklık
Toplumun % 2’sinde bulunur. Hashimoto hastalarının % 95’i kadındır. Tüm yaşlarda ortaya çıkarsa da 30-50 yaş arasında sıktır. Kadınlarda erkeklere göre 15-20 kat daha fazla görülür. Ergenlik çağındaki kızlarda sıklığı % 0.8-1.6’dır. Anti-TPO antikorunun kanda yüksekliği yaşla birlikte artar ve 70 yaş ve daha büyük kadınların % 33’ünde bu antikor yüksek olarak bulunur. Hashimoto’lu hastalarda lastik sertliğinde bir guatr vardır. Çok nadiren tiroid bezi sert olabilir. Tiroid bezinde ağrı veya hassasiyet yoktur. Genellikle tiroid büyümesi sessiz olur ve şikayet bulunmaz. Bu hastalar doktora genellikle guatr nedeniyle veya tiroid hormon azlığının neden olduğu halsizlik, bitkinlik, el ve yüzde şişme, ses kalınlaşması gibi şikayetler nedeniyle başvururlar.

  1. Tiroid hormon ilaçlarını (içinde levotiroksin bulunan haplar) aç karna içiniz. Midenizde ağrı yapıyorsa tok karna alın, ancak en iyisinin aç karna alınması olduğunu unutmayınız. Aç karna alınan ilacın emilimi daha iyi olur.
  2. İlacınızı her zaman aldığınız öğünde almayı unutursanız bir sonraki öğünde alın
  3. İlacı aldığınız öğünde başka ilaç almamaya çalışın. Özellikle kalsiyum, demir ve mide ilaçları tiroid ilacının emilimini bozar.
  4. Gebe kalmayı düşünen kadınlar doktoruna mutlaka ilaç konusunda danışmalıdır. Gebe kalınca da tiroid ilaçları alınacaktır. Çocuğa zararı yoktur. Tiroid ilacı almazsanız düşük riski artar. Doğum sonrası da kontrollerinizi yaptırınız.

 

Tiroid antikoru ne demektir? 
Antikorlar, yabancı maddelere, virüslere veya bakterilere karşı oluşan proteinlerdir. Otoantikorlar ise vücudun kendi dokularına veya kimyasına karşı oluşmuş antikorlardır.Anti-TPO antikorlar hastaların % 95’inde ve anti-Tiroglobulin antikorlar % 60’ında yüksek olarak bulunur. Anti-TPO antikoru yüksek hastaların % 25-50’sinde tiroid bezi yetmezliği başlangıç halinde olabilir, yani TSH hormonu yüksek, fakat T3 ve T4 hormonu normaldir.

Tiroid bezinin çok çalışması (Zehirli guatr veya hipertiroidi ) nedir? Sebeleri nelerdir? Ne gibi tedavi seçenekleri vardır?
Hipertiroidi, tiroit glandının fazla çalışmasına bağlı olarak tiroit hormonlarının fazla miktarda salgılanması sonucu ortaya çıkan klinik tabloya verilen isimdir.
Tirotoksikoz, değişik nedenlerle örneğin fazla miktarda tiroit tableti alınması yada tiroiditlerde olduğu gibi tiroit depolarından kana ani olarak tiroit hormonlarının boşalması sonucu kanda tiroit hormonlarının yükselmesine verilen isimdir. İki durumda da klinik olarak aynı tablo ortaya çıkar.
Basedow-Graves hastalığı
Aşırı iyot alınımı.
Toksik otonom fonksiyonel tiroit nodülü
Toksik multinodüler guatr . Subakut tiroidit
Postpartum tiroiditi
T-3 veya T4 hormonlarının aşırı alınması

Belirtiler:

Sinirlilik, aşırı heyecan ve duygusallık Hipertiroidide görülen en sık belirtilerdir. Kilo kaybı İştahın iyi olmasına karşın hasta zayıflar. Sıcaklıkta artma Bütün vücut dokularının çok hızlı çalışması sonucu vücut sıcaklığı artar. Titreme özellikle ellerde görülür. Çarpıntı . Saç dökülmesi
Hipertiroidili hastaların saçları ince ve yumuşaktır. Kolaylıkla dökülür. Cilt yumuşar. Sıcak ve nemlidir. Tırnak-et ayırımı belirginleşir. Nadir olarak hastalar yaygın kaşıntıdan şikayet ederler. Barsak hareketlerinde artma Bazı hastalar artmış barsak hareketlerinden ve yumuşak dışkılamadan yakınır. Bazen kabız olan hastalar bu hastalık nedeni ile normal dışkılama gösterir.

Kuvvet azalması
Uzun süren ve ağır hipertiroidi durumunda ortaya çıkar. Hastalık, daha fazla omuzun ve bacakların uzun kaslarını tutuğu için özellikle çalışan hastalarda bu daha da belirgindir. Çok defa hastalar merdiven çıkmakta zorlandıklarından şikayet ederler. Bu durum tedaviden sonra ortadan kalkar.

Mensturasyonda (aybaşı) azalma
Mensturasyon periyotlarında azalma görülür. Bazı hastalarda yumurtlama azalır ve çocuk yapma özelliği kaybolur.

Sekste azalma
Bazı hastalarda seks arzusunda artma görülse de genel olarak azalır. Bazı erkek hastalarda östrojen hormonundaki artışa bağlı olarak memelerinde büyüme görülür. Bu durum tedaviden sonra ortadan kalkar.

Göz bulguları

  • Üst kapak retraksiyonu
  • Egzoftalmi (Gözlerin öne doğru fırlaması): .


Tiroid nodulu ne demektir? Neden önemlidir? Sıklığı nedir? Tanı ve tedavide neler yapılabilir? Kansere dönüşebilir mi?

TİROİD NODÜLÜ 
Bir tiroid nodülü nedir ? Terim olarak tiroid nodülü tiroid içinde bir yumru içerisinde tiroid hücrelerinin anormal büyümesi anlamına gelir. Tiroid nodüllerinin büyük çoğunluğu iyi huylu (kanserli olmayan) olmasına rağmen, tiroid nodüllerinin az bir kısmında tiroid kanseri içermektedirler. Bu olasılık nedeniyle, bir tiroid nodülü değerlendirilirken bir tiroid kanserini yakalamak hedeflenir.

Tiroid nodülünün belirtileri nelerdir? 
Bir çok tiroid nodülü herhangi bir belirtiye neden olmaz. Doktorunuz genellikle rutin fizik muayene sırasında bunları keşfeder, ya da aynaya bakarken siz boynunuzda bir yumru fark edebilirsiniz. Eğer nodül tiroid hücrelerinden gelişmişse aktif olarak vücudun ihtiyacından daha fazla tiroid hormonu üretir. Hastada hipertiroidi şikayetleri olabilir. Tiroid nodülü olan birkaç hastada boyun, çene veya kulak ağrısı yakınması olabilir. Nodül boyutu yeterince büyük ise, bu yutma güçlüğüne neden olabilir
ya da “boğazda gıdıklanma” ya da nefes borusu üzerine baskı oluşturursa nefes darlığına neden olabilir. Nodül ses tellerinde sinir irritasyonuna bağlı nadirde olsa ses kısıklığına neden olabilir.

Tiroid nodülünün nedenleri nelerdir? 
Tiroid kanseri; tiroid nodülünün en önemli nedeni olmasına rağmen, neyse ki nodüllerin % 10 unda meydana gelir. Bu da 10 nodülün 9’ unun iyi huylu olduğu anlamına gelir. İyi huylu tiroid nodüllerinin en yaygın türleri kolloid nodül ve foliküler adenom olarak da bilinir. Bir nodül vücudun ihtiyacına bakılmaksızın tiroid hormonu üretirse buna otonom nodül denir ve zaman zaman hipertiroidi yol açabilir. Nodül sıvı veya kan dolu ise tiroid kisti olarak adlandırılır. Biz iyi huylu tiroid nodüllerinin nedenini bilmiyoruz. Hipotiroidizmi olan bir hasta da tiroid nodülü görülebilir. Hipotiroidinin nedeni Hashimoto Tiroiditi olarak bilinen iltihabı durum olabilir. Bazen diyetteki iyot eksikliği tiroid bezinde nodül oluşumu için sebep olabilir. Bazı otonom nodüllerde büyümeye yol açan bir genetik kusur vardır.

Tiroid nodülü nasıl teşhis edilir? 
Tiroid nodülü olan hastaların çoğunun belirgin bir şikayeti yoktur. Çoğu nodül rutin fizik muayene sırasında ya da başka bir nedenle soğuk algınlığı veya grip olan hastada boyun incelenmesi sırasında keşfedilir. Nodül tespit edildikten sonra, doktorunuz nodülün tiroiddeki tek sorun olup olmadığını ya da tüm tiroid bezinin etkilendiği bir durum olup olmadığını belirlemek için çalışır. Hekiminiz tüm bezi hissederek muayene eder tek bir nodül yada birden çok nodül mevcut olup olmadığını ya da bezin büyümüş olup olmadığını görmek için tiroid bezinizi muayene eder. İlk laboratuvar testleri tiroidin normal çalışıp çalışmadığını belirlemek için tiroid hormonu (tiroksin veya T4) ve tiroid uyarıcı hormonu (TSH) ölçmek için kan testlerini içerebilir. Tiroid nodülü olan hastaların çoğunda tiroid fonksiyon testleri normal görülür. Bir tiroid nodülünün kanser olup olmadığını belirlemek için fizik muayene ve kan testleri nadiren tek başlarına yeterli olur, bu nedenle tiroid nodülünün değerlendirilmesi için genellikle tiroid ince iğne biyopsisi, tiroid taraması (scan) ve / veya tiroid ultrasonografisi gibi daha ayrıntılı testlere ihtiyaç duyulur.

Tiroid ince iğne biyopsisi nedir? Nasıl yapılır? Kimlere yapılır? Biyopsi sonucu neyi gösterir?

Tiroid ince iğne biyopsisi 
Tiroid ince iğne biyopsisi korkutucu gelebilir ama kullanılan iğne çok küçüktür ve lokal anestezi kullanılabilir. Bu basit işlem muayenehanede ya da ultrasonografi eşliğinde radyoloji uzmanı tarafından yapılır. Herhangi bir özel hazırlık ( aç kalmak gibi) gerektirmez ve hastalar genellikle hiçbir olumsuz etki olmadan biyopsi sonrası iş yerlerine veya evlerine dönebilirler. İnce iğne biyopsisi uygulamasında , doktorunuz tiroid nodülü hücrelerini çekmek için çok ince bir iğne kullanır. Normalde
doktorunuz olası bir tümör varsa kanserli hücreleri bulma şansını artırmak için nodülün farklı bölgelerinden gelen örnekler alacaktır. Hücreler daha sonra bir patolog tarafından mikroskop altında incelenir.

Tiroid kanseri ne sıklıkla görülür? Ne gibi tedavi seçenekleri vardır? Seyri nasıldır? 
Bir tiroid ince iğne biyopsisi raporu genellikle aşağıdaki bulgulardan birini gösterecektir:

  1. İyi huylu (kanser olmayan) nodül: Bu sonuç biyopsilerin % 50-60’ında elde edilen ve genellikle koloidal bir nodülün göstergesidir. Biyopsi iyi huylu olduğu zaman gelişmiş bir merkezde deneyimli bir patolog tarafından incelendiğinde bunun kansere dönme ihtimali % 3 ün altındadır. Genellikle, bu nodüllerin alınmasına gerek yoktur ancak büyümeye devam ederlerse ilerde yeni bir biyopsi gerekebilir.
  2. Kötü huylu (kanser) nodül: Bu sonuç biyopsilerin yaklaşık % 5’inde görülür. En sık görülen tiroid kanserlerinden biri olan papiller kanseri gösterir. Bu nodüllerin hepsi tercihen deneyimli bir tiroid cerrahı tarafından cerrahi olarak çıkarılmalıdır.
  3. Kuşkulu nodül: Bu sonuç biyopsilerin yaklaşık % 10’unda elde edilir veya bir foliküler adenom (kanserli olmayan) ya da foliküler kanser göstergesidir.. Doktorunuz tiroid nodüllerinin hangilerinin cerrahi olarak çıkarılmasına karar vermek için tarama almak isteyebilir.
  4. Tanısal değil veya yetersizdir. Bu sonuç biyopsilerin % 20’sinde gözlenir ve tanı için yeterli sayıda hücre elde edilemediğini gösterir. Nodül bir kist ise bu yaygın bir sonuçtur. Bu nodüller ameliyatla çıkarılamaz veya yeniden doktorun klinik kararına bağlı olarak ikinci defa ince iğne biyopsisi ile değerlendirilir.
    Tiroid taraması Tiroid taramasında tiroid bezini bir resim olarak almak için küçük bir miktar radyoaktif madde- genellikle radyoaktif iyot-kullanır. Normal tiroid hücreleri gibi tiroid kanser hücreleri kolayca radyoaktif iyot alımı yapmadığından, bu test bir tiroid nodülünün kanser içerme olasılığını belirlemek için kullanılır. İlk test olarak yapılırsa tiroid biyopsisi ihtiyacı olan hastaların belirlenmesi için kullanılır.

Genellikle aşağıdaki sonuçlar verir:

  1. Soğuk nodül: Başka bir deyişle, nodül normalden daha az radyoaktif iyot alımı yapmış. Bu hastaya ince iğne biyopsisi önerilir.
  2. Fonksiyonel nodül: Radyoaktif iyot alımı normal hücrelerinkine benzemektedir. Kanser olasılığı çok düşük olduğundan bir biyopsi gerekli değildir.
  3. Sıcak nodül: Radyoaktif iyot alımı normal hücrelere göre daha fazladır. Kanser olasılığı son derece nadir olup biyopsi genellikle gerekli değildir.

Tiroid USG
Tiroid ultrasonografisi tiroid bezinin bir resmini elde etmek için yüksek frekanslı ses dalgalarını kullanır. Bu çok hassas bir testtir kolaylıkla bir nodülün katı (solid) veya kistik olup olmadığını belirleyebilir ve nodülün tam boyutunu belirleyebilir. Tiroid ultrasonografisi nodülü elle hissetmenin zor olduğu durumlarda , özellikle ince iğne biyopsisi sırasında nodül içine iğne yerleştirmesine yardım için kullanılabilir.Fizik muayene sırasında elle tespit edilemeyecek kadar küçük nodülleri tespit edebilir. Bu çok küçük nodüllerin klinik önemi belirsiz olmakla birlikte ultrasonografik özelliklere
göre doktorunuz biyopsi gerekli olabileceğini söyleyebilir.

TEDAVİ
Tiroid Nodülü Nasıl Tedavi Edilir? 

Tiroid kanseri içeren veya içermesi muhtemel olan yüksek şüpheli tiroid nodülleri deneyimli bir tiroid cerrahı ile cerrahi olarak çıkarılmalıdırlar. Çoğu tiroid kanseri tedavi edilebilir nadiren yaşamı tehdit eden sorunlara neden olabilir. Çıkarılmayan tiroid nodüllerinin her 6- 12 ayda bir yakın takip edilmesi gerekmektedir. Takip fizik muayene ya da tiroid ultrasonu veya her ikisini de içerebilir. Bazen doktorunuz vücudunuzun ihtiyaç duyduğundan daha yüksek tiroid hormonu vererek nodülü
küçültmeyi deneyebilir. Eğer tiroid hormon supresyon tedavisi altında olun veya olmayın nodülde büyüme olursa tekrar ince iğne biyopsisi gerekebilir. Ayrıca, biyopsi iyi huylu olsa dahi, boyutunda büyüme oluyor ise cerrahi olarak nodülün çıkarılması tavsiye edilebilir.

Gebelikte tiroid hastalıkları nelerdir? Neden önemlidir? Neler yapılmalıdır?
GEBELİK VE TİROİD 
Gebelikte iyot eksikliğini önlemek için iyotlu tuz, deniz ürünleri ve iyottan zengin gıdalar ve gıda ekleri ile günlük 250-300 mikrogram iyot alınması sağlanmalıdır. İyot eksikliği düzeltilmezse, ağırlık derecesiyle bağlantılı olarak bebeğin zeka düşüklüğünden, ağır gelişme ve sinir sistemi bozukluklarına varan tablolar ortaya çıkabilir. Yeterli iyot alımının en iyi göstergesi idrarla atılan iyot miktarı tayinidir.
Anne karnındaki bebeğin tiroid hormon düzeyleri gebeliğin ilk üçte birlik dönemi sonuna kadar anneye bağımlıdır. Annenin T4 düzeyleri bebeğin büyümesi ve erken beyin fonksiyonlarının gelişmesi açısından çok önemlidir.
Hipotiroidi ve Gebelik:Gebe kadınların %2 sinde aşikar veya gizli hipotiroidi (subklinik)bulunur. En önemli sebebi iyot yeterli bölgelerde otoimmün tiroid hastalığıdır.(Hashimato tiroiditi). İyot eksikliği olan bölgelerde ise iyot eksikliğidir. Diğer nedenler arasında geçirilmiş tiroid cerrahisi, radyoaktif iyot tedavisi sayılabilir.
Hem annenin hem de fetal hipotiroidinin bebek (fetus) üzerinde istenmeyen olumsuz etkileri vardır. Bu etkiler arasında düşükler, gebelik zehirlenmeleri,doğum sonrası kanama riski, yenidoğan bebekte doğumsal hipotiroidi, çocukta zeka ve bilişsel fonksiyon bozuklukları bulunur. Bu nedenlerle anneye bağlı tiroid bezi yetersizliği ‘’HİPOTİROİDİ’’ önlenmelidir. Hipotiroidi gebelik öncesi dönemde saptanırsa gebelikten önce tiroid hormonu yerine koyma tedavisine başlanır. TSH değerinin 2,5 Mu/L değerinin altında olması önerilir. Gebeliğin ilk haftalarında tiroid hormon ihtiyacı %30-50 artar.Gebelik esnasında hipotiroidi tanısı konulan kadınlarda en kısa zamanda tiroid fonksiyonlarının tiroid hormonu ile düzeltilmesi gerekir.
Kanlarında tiroid dokusu ve fonksiyon gören enzimlere karşı antikor taşıyan otoimmün bayanlar da hipotiroidi gelişme riski altındadır ve gebelikte TSH kan testi ile takip edilmelidirler.

Hipertiroidi ve Gebelik:

Hipertiroidi gebelikte %0,2-1 sıklıkla rastlanmaktadır. Vakaların çoğu daha önceden Hipertiroidisi olan Graves Hastalarıdır. Hipertiroidi annede düşük, gebelik ile ilişkili hipertansiyon, erken doğum eylemi, anemi, enfeksiyon, kalp ritm bozuklukları ve daha ilerlemiş olgularda kalp yetmezliği ve tiroid krizine yol açabilir. Bebek açısından anne karnında gelişme geriliği, ölü doğum ve erken doğum olası istenmeyen sorunlardır.
Gebeliğin ilk dönemlerinde saptanabilen TSH düşüklüğü,gebelik normal fizyolojisi ve aşırı gebelik kusmalarının eşlik ettiği hiperemezis gravidarum dan ayırt edilmelidir.Hipertiroidinin en sık sebebi olan Graves hastalığının tanısı TSH reseptör antikorunun pozitifliği ile desteklenir.

Graves hastalığı ya da toksik nodüler guatra (TNG) bağlı aşikar hipertiroidi tiroid yatıştırıcı ilaçlarla hızla düzeltilmelidir. Gebelikte kullanılan ilaçlar ve sebep olabilecekleri yan etkiler açısından özenle seçilip takibi yapılmalıdır. Kan testleri 4-6 haftada bir takip edilmelidir. İlaçlara karşı yan etki gelişmesi veya ilaçların etkisiz kaldığı durumlarda gebeliğin ikinci yarısından sonra cerrahi tedavi gerekebilir. Gebelerde hipertiroidi tedavisinde atom(radyoaktif iyot ) tedavisi mümkün değildir.
Graves hastalığı olan annelerden doğan tüm yenidoğanlar, tiroid bozuklukları açısından değerlendirilmeli ve gerektiğinde tedavi edilmelidirler

Gebelik Hiperemezisi ve Hipertiroidi:

Aşırı gebelik kusması olan kadınların yaklaşık %65’inde geçici hipertiroidi belirtileri ortaya çıkabilir ve bu nedenle her hastada tiroid fonksiyon testleri bakılmalıdır. Erken gebelik döneminde kilo kaybı, kusma, taşikardi ve laboratuarda hipertiroidi bulgularının erken gerçek tirotoksikoz durumundan ayırt edilmesi zor olabilir. Bu kadınlarda daha öncesine ait tiroid hastalığı veya guatr öyküsü yoktur. Tiroid antikorları negatifdir. TSH düzeyindeki baskılanma yanında ST4, ST3 düzeyleri yükselmiş olabilir. Kusmanın ciddiyeti, tiroid fonksiyon bozukluğu ile parelellik gösterir. Sebebi gebelik hormonunun tiroid bezini uyarmasıdır. Klinik en geç 10 hafta içinde kendiliğinden düzelir. İlaç kullanılması önerilmez.

Tiroid Nodülü ve Kanser:

Gebelikte saptanan 1 cm den büyük çaplı tiroid nodüllerine ince iğne aspirasyon biyopsisi(TİİAB) uygulanmalıdır. Nodüllerin takibi ultrasonografi ile de değerlendirilebilir. Birinci ya da erken ikinci devrede saptanan ve biyopsi sonucu kötü huylu gelen nodüllerde ikinci trimesterde cerrahi uygulanabilir. Gebeliğin daha geç evrelerinde tanı alan ve ilerlemiş hastalığı olmayanlarda cerrahi tedavi doğum sonrasına ertelenebilir.

Gebelikte olduğu gibi emzirme döneminde de radyoaktif iyot tedavisi kullanılmaz. Tiroid kanserine yönelik atom tedavisi almış kadınlar, bu tedaviden sonra 6-12 ay gebe kalmamalıdırlar.

Doğum Sonrası Tiroidit:
Anti TPO antikoru pozitif olduğu bilinen kadınlarda doğumdan sonra 3 ve 6 . aylarda TSH bakılmalıdır. Doğum sonrası tiroidit sonrası kalıcı hipotiroidi gelişme riski arttığı için yıllık TSH takibi uygun olur.

Sonuç olarak tiroid bezi bozuklukları gebelik döneminde ve gebe kalmayı düşünen kadınlarda riskli grupların taraması ya da klinik şüphe üzerine basit kan tetkikleriyle kolayca tanı konulup tedavisi mümkün hastalıklardır.

GEBELİKTE RİSK FAKTÖRÜ

  1.  Ailesinde veya kendisinde tiroid hastalığı öyküsü(Hipertiroidi veya hipotiroidi,doğum sonrası tiroiditi)
  2. Daha önce tiroid ameliyatı geçirmiş olmak
  3. Guatr varlığı, tiroid hastalığı düşündüren bulguların varlığı
  4. Tip 1 Diyabet ve/veya diğer otoimmün hastalıkların varlığı, tiroid otoantikorlarının varlığı
  5. Anemi, kolesterol yüksekliği, hiponatremi ( Kanda sodyum düşüklüğü)
  6. Baş boyun radyoterapisi almış kadınlar
  7. İnfertilite tedavisi görmüş olan kadınlar
  8. Daha önce düşük veya ölü doğum öyküsü olanla