Magnezyum İle İlgili Hastalıklar ve Eksikliğin Tedavisi

Magnezyum özellikle nöromuskuler fonksiyonlar üzerinde etkili önemli bir eser elementlerimizdendir. Magnezyum, hormonların (insülin, tiroid hormonları, östrojen, testosteron, DHEA), nörotransmitterlerin ,mineral ve elektrolitlerin iletilmesinde rol oynar.

indir

Erişkin bir bireyin ortalama günlük Mg gereksinimi 350 miligram (mg) dır. Gebelik veya laktasyon dönemindeki kadınların, kış mevsiminde ileri yaşlardaki bireylerin günlük Mg ihtiyacında (450 mg/gün) artış olur. Diyet ile alınan magnezyumun yaklaşık %30-50’si ince bağırsakların üst kısmından absorbe olur ve böbrekler ile (100 mg/gün) vücuttan atılır. Serum Mg düzeyinin 1.7 mg/dl (0.7 mmol/L)’ nin altında olması hipomagnezemi olarak tanımlanır.

Yapılmış olan çalışmalara göre genel popülasyonun %2’sin de, yoğun bakım ünitelerinde uzun süre yatan hastaların %50-60’ın da ve hastanede yatan hastaların %10-20’sin de hipomagnezeminin görüldüğü bildirilmektedir. Ayrıca kronik alkoliklerin %30-80’ninde ve diyabetik hastaların da %25’in de hipomagnezemi gelişebilmektedir.

Magnezyum eksikliğinin en sık nedenleri arasında mide bağırsak sistemini etkileyen emilim bozuklukları, kronik ishal durumları, mide ülseri tedavisinde kullanılan proton pompa blokerleri, alkoliklerde, tiroid bezi fazla çalışanlarda ve şekeri yüksek seyreden diyabet hastalarında, tiroid ve paratiroid bezi ameliyatı geçirenlerde  magnezyum düşüklüğü olabilir.

Serum Mg düzeyi 1.2 mg/dl’nin altına düşünceye kadar olgular herhangi bir şikayet olmayabilir. Genelde kalsiyum düşüklüğü ile beraber bulunur. Genellikle hastalığın başlangıç evresinde halsizlik, bulantı, kusma, karın ağrısı, çabuk yorulma, kaslarda kramp (tetani) veya tremor ya da zayıflık, kalp atımındaki hızlanmanın yanı sıra derin tendon reflekslerinde artış görülebilir. İleri evredeki (serum Mg düzeyi <1 mg/dl altında) , baş dönmesi, oryantasyon kaybı, sendeleme, depresyon, psikoz, uyuklama ve tetani benzeri yakınmalar ile kendini gösterir. Bu evrede öncelikli olarak kas-iskelet ve kalp ve damar sistemine ilişkin semptom ve bulgular dikkati çekmektedir.

Tanı için  “iyonize magnezyum” düzeylerine bakmak tanı doğruluğu açısından daha değerlidir. Tadavide magnezyum eksikliği yapan sebebin öncelikle tedavisi önemlidir. Ilımlı ve hafif magnezyum düşüklüklerinde (serum Mg 1.2-1.7 mg/dl arasındaki) veya asemptomatik hipomagnezemili olgular diyet ve ağız yoluyla magnezyum ile tedavi edilebilir. Buna karşın ciddi hipomagnezemili (serum Mg düzeyi <1,2 mg/dl altındaysa damar yoluyla magnezyum tedavisi yapılabilir. Hafif eksikliklerde oral yoldan günde 2 kez magnezyum alınması yeterli iken ileri eksikliklerde damar yoluyla verilmesi gerekmektedir. Bazı hipomagnezemili olgularda Mg tedavisine ilaveten kalsiyum, fosfat ve potasyumunda eklenmesi gerekir. Hipomagnezemi, vitamin-D eksikliği ile birliktelik gösterebilir. D vitamininin eksikliği için genellikle D vitamini tedavisi de gerekebilir.

Hipermagnezemi; genelikle böbrek yetersizliği durumunda ve fazla miktarda magnezyum alındığında olur. Böbrek yetersiziliğinde magnezyum kullanılmamalıdır.

Magnezyum eksikliğine bağlı bozukluklar komplekstir ve genellikle çok yönlü metabolik ve nutrisyonel rahatsızlıklara eşlik ederler. Düşük Mg seviyelerinin beyinde ağır metallerin birikmesine neden olarak Parkinson, multipl skleroz ve Alzheimer hastalıklarına yol açtığına dair deliller vardır. Magnezyum eksikliğinde insülin rezistansı sık karşılaşılan bir klinik problemdir. Magnezyum hamilelik süresince anne bedeninin sağlıklı işlemesi için önemi büyük olan mineraller arasındadır. Gebelik döneminde yaşanan magnezyum eksikliği nedeni ile gebelik tansiyonu yani preeklampsi, anne karnındaki bebekte gelişim bozukluğu ve hatta bebeğin ölümleri yaşanabilir. Magnezyum anne karnındaki bebeğin diş ve kemik yapısının gelişmesi için önemlidir. Gebeliğe bağlı hipertansiyonu olanlardaki kalsiyum ve magnezyum bozukluklarından magnezyum eksikliğinin sorumlu olduğu bulunmuş, ve bu hastalarda magnezyum sülfat tedavisinin etkili olacağı tespit edilmiştir.

Magnezyum eksikliği ile ilgili olduğu düşünülen hastalıklar; Alzheimer, anksiyete bozuklukları, anjina, aritmi, astım, bağırsak bozuklukları, böbrek taşları, depresyon, fibromiyalji, hipertansiyon, hipoglisemi, insomnia, kalp hastalığı, kas krampları, kas zayıflığı ve yorgunluğu, konstipasyon, kronik yorgunluk sendromu, migren, multipl skleroz, obezite, osteoartrit, osteoporoz, otizm, otoimmun bozukluklar, Parkinson hastalığı, primer pulmoner hipertansiyon, Raynaud hastalığı, romatoid artrit, serebrovasküler olay, tip 1-2 diabet ve tiroid bozukluklarıdır (düşük, yüksek ve otoimmün; düşük Mg T4’ü azaltır).

Hem Mg eksikliği hem de oksidatif stres, yaşlanmada ve yaşla ilgili hastalıklarda patojenik faktörler olarak saptanmıştır.

Egzersiz de kan magnezyum seviyesini azaltabilir. Bu durum potansiyel stres etkisine, egzersiz sırasındaki terlemeye ve idrar ile atılımına bağlıdır. Mg eksikliğinin fiziksel performansı düşürebileceği gösterilmiştir . Sporcuların performansını artırmak için Mg verilmesi önerilmektedir .

Sonuç olarak, magnezyum sinir sisteminin ve kasların gevşemesini sağladığı için “Anti-stres minerali“ olarak da bilinir. Bu hayati mineral vücudumuzun vitamin C, kalsiyum, fosfor, sodyum ve potasyumu daha etkili bir şekilde kullanabilmesi için gereklidir. Kalp damarlarının esnekliğini sağlayarak kalp krizlerini önleyici etki gösterirken, damar genişletici özelliği kan basıncını azaltır.

images

Magnezyum İçeren Besinler

Bir insanın günlük magnezyum ihtiyacı 350 mg ‘dır. Bazı besinler bol miktarda magnezyum içermektedir. Buğday, pirinç ve yulaf kepeği magnezyum bakımından oldukça zengin besindir. 100 gram pirinçte 780 mg magnezyum vardır. Her türlü baharat mineral bakımından oldukça zengin olduğu gibi magnezyum minerali bakımından da zengindir. Kabak çekirdeğinde de oldukça yüksek oranda magnezyum vardır. 100 gram kabak çekirdeği 515 mg magnezyum içerir.  Kakao bakımından zengin olan çikolatalar bol magnezyum içerirler. Örneğin 100 gram Bitter çikolata günlük ihtiyacın yarısından fazlasını karşılamaktadır. Keten tohumu, susam ve tahin, Ispanak, Yeşil fasulye, Kaju, Çavdar unu, Ton balığı bol miktarda magnezyum içerir.