Ergenlik Döneminde ki Fiziksel Değişiklikler

images

Ergenlik döneminde kız ve erkek çocuklarda fiziksel değişiklikler ortaya çıkar, bu değişikliklerin bir kısmı bilinçli olmayan anne-babada tedirginliğe yol açabilir. Bu yazının amacı ebeveynleri bilimin ışığında aydınlatmaktır. Ergenlik döneminin sonunca çocuklar erişkin görünümüne ulaşırlar. Ergenlik dönemi bazı adolesanlarda bu süreç 2 senede, bazılarında ise bunun üç katı zamanda tamamlanabilir. Bu nedenle, puberte, aynı yaştaki çocukların fiziksel açıdan farklı görünmelerine yol açabilir. Bu fiziksel varyasyon normal ile normal olmayanın ayırdedilmesini güç kılabilir.

 

KIZ ÇOCUKLARINDA FİZİKSEL GELİŞİM

Kız çocuklarında ergenliğin ilk fiziksel belirtisi genellikle göğüs gelişimi (telarş)’ dir. Ancak kızların %10-20’sinde pubik kıllanma (pubarş) olabilir. Göğüs gelişimi normal kızlarda 8 yaşından itibaren ve genellikle 13 yaşından önce gözlenir. Ancak kızların %2-3’ünde daha ileri yaşa kadar hiç bir değişiklik gözlenmese de puberte sonuçta normal olarak ilerleyebilir. Aksiller (koltukaltı) kıllanma ise genellikle pubik kıllanmadan bir yıl kadar sonra başlar. Pubik kıllanma gelişimi başladıktan tamamlanana dek ortalama 3 yıl geçer; bu süre 2 ile 5 yıl arasında değişebilir. Menarş(adet olma) pubertede gözlenen fiziksel değişiklikler içinde genellikle geç gözlenen bir olay olarak tanımlanır. Genel olarak menarş yaşının erken olması erişkin boyunun kısa olması ile ilişkilendirilmektedir. Ortalama olarak kızlar menarştan sonra 4-6 cm boy kazanırlar ancak menarşın erken gerçekleşmesi durumunda menarştan sonra 10 cm’ye varan boy artışı olabilir. Menarş yaşı genler ile çevrenin etkileşimi sonucunda belirlenir. Son yıllarda menarş yaşı endokrin bozucuların etkisi ile ülkemizde ve dünyada daha erkene kaymıştır.

ERKEK ÇOCUKLARDA FİZİKSEL GELİŞİM

Erkek çocuklarda testis hacimlerinin artması ergenliğin ilk fiziksel bulgusudur. Testis volümünün 4 ml’nin üzerine çıkması ya da uzun aksının 2,5 cm veya üzerine ulaşması puberteye girildiğini gösterir. Testis boyutlarının Prader orşidometresi ile ölçülerek değerlendirilmesi gerekir. Pubik kıllanmanın belirmesi bu değişikliği takip eder. Testis büyümesi ortalama olarak 12 yaşından önce başlar ve 9,5 yaşından itibaren gözlenebilir. Erkek çocuklarda testislerin büyümesi ile birlikte dış genitalyada değişiklikler gözlenmeye başlar. Daha sonra pubik ve aksiller kıllanma gözlenir. Aksiller kıllanmanın belirmesi pubertenin ortasına rastlar ve bunu androjene duyarlı bölgelerde (yüz,göğüs,sırt,karın ve uylukların üst bölümü) kılların çıkması takip eder. Ses kalınlaşması, genellikle aksiler kıllanma başladığında olur. Adolesan büyüme sıçraması erkek çocuğu erişkin boyutuna ulaştırır ve ikincil cins karakteristikleri sayılabilecek beden şekli değişiklikleri ile eşzamanlı olarak gerçekleşir. Dış genitalyanın gelişiminin tamamlanması2- 5 yıl sürer. Erkek çocuklarda pubik kıllanma dış genitalya gelişimi başladıktan hemen sonra başlar. Bıyık gelişimi üst dudağın köşelerinde 15 yaşında  başlar ve 16 yaşında yanaklarda sakal gelişimi gözlenir.. Spermarş, sperm yapımının başlaması, genellikle 13 yaşında gerçekleşir.

SONUÇ

Bireye özgü İkincil cins karakteristikleri gelişirken büyüme hızlanır. Büyüme iskeletin her yerinde büyüme aynı hızda gerçekleşmez. Ergenlik döneminde büyüme sıçraması kızlarda erkeklerden yaklaşık 2 yıl önce belirginleşir. Adolesan büyüme sıçramasının kısa süren bir dönemini zirve büyüme hızı (ZBH) oluşturur ki bu dönemde büyüme en hızlıdır. Kızlarda ZBH göğüs gelişiminin erken evresinde gözlenir; menarş ise çoğunlukla ZBH’na ulaşılmadan gerçekleşmez. Diğer taraftan erkek çocuklarda ZBH genitalya gelişiminin ileri evresinde gözlenir. Adolesan büyüme sıçraması ortalama 2,5-3 yıl sürer. ZBH erkek çocuklarda yılda ortalama 8,8 + 1,05 cm, kız çocuklarda ise 8,13 + 0,78 cm’dir. Adolesan büyüme sıçramasının ortalama boyutu ise erkek çocuklar için 28 cm, kız çocuklar için 25 cm’dir.